Wie nog niet de gelegenheid heeft gehad om deze verrassende tentoonstelling van de legendarische Britse kunstenaar te bezoeken, kan er, op een boogscheut van de Sint-Andrieswijk, terecht tot 20 september 2026.

Stap in een kosmisch web                                                                           J
e start en eindigt het bezoek via Orbit Field III, een gigantische installatie van draden die de volledige enorme ruimte vult. Het chaotisch ogende web is opgebouwd uit meterslange ‘elegant, speels verwarrende’ metaaldraad. Doordat je over de draden moet stappen, moet bukken en moet opletten waar ze hangen, word je je heel bewust van je eigen fysieke aanwezigheid. Het voelt alsof je door een oneindig sterrenstelsel wandelt.

Het snijvlak tussen geest en grond
De symbolische betekenis van Geestgrond schetst de relatie tussen het immateriële – het bewustzijn, het denken en het voelen van de ziel (Geest) – met het materiële: de fysieke aarde en ons lichaam (Grond). Antony Gormley gebruikt de spanning tussen beide om ze onlosmakelijk met elkaar te verbinden. Hij werkt sommige ontwerpen uit in ijzer, een element dat rechtstreeks uit de aarde komt. Staal is dan weer een ‘vermenselijkt’ of gecultiveerd product van ijzer. Gietijzer en staal zijn materialen die reageren op de elementen, zeker bij de beelden die in de buitenlucht staan. Voor zijn loodsculpturen maakt de kunstenaar eerst gipsen mallen, die hij vervolgens in glasvezel uitvoert, om ze daarna te omhullen met loden platen. Lood isoleert, absorbeert straling en symboliseert absolute stilte en bescherming. Klei en gebakken aarde (terracotta) werden gebruikt voor zijn beroemde reeks Field. Daarvoor liet hij tienduizenden kleine, simpele figuurtjes met de hand kneden door lokale gemeenschappen uit de regio waar de klei vandaan kwam.

Dwalen door een stalen lichaam
Sculptuur, lichaam en ruimte gaan voortdurend met elkaar in interactie. Wie door de installatie Cave stapt, met een beschermende helm op, dwaalt door een abstract en mysterieus doolhof van staal waarin licht uit de donkerte opstijgt. Aan de buitenkant heeft de loodzware metalen constructie de vorm van een enorm abstract, kubistisch liggend menselijk lichaam. De installatie ervan was een letterlijk loodzware opdracht voor Gormleys installatieteam en de ploeg technici van het KMSKA. Een stabiliteitsstudie of de museumvloer dit enorme gewicht wel kon dragen, ging eraan vooraf. Door fysiek door en rond de objecten te bewegen, word je als bezoeker een actief onderdeel van de kunst.

In dialoog met andere kunstwerken                                                       
Een oud romaans beeld en een laatmiddeleeuws beeld van de heilige Antonius sluiten prachtig aan bij zijn vroege boomwerk. Ook de historische link met hergebruikt ijzer door Congolese gemeenschappen komt subtiel naar voren. De Spaanse beeldhouwer Julio González baande de weg voor de moderne metaalbeeldhouwkunst, wat direct aansluit bij de figuren van deze kunstenaar. Ook de invloed van Ossip Zadkine is voelbaar: zijn kubistische ruimte waarin de menselijke figuur is opgesloten, resoneert sterk met de blokvormige en geometrische lichaamsvormen van Gormley. Deze confrontatie is verrassend en verrijkend op deze niet te missen originele tentoonstelling.

Gormley intiem
In het hart van de tentoonstelling bevindt zich een intieme ruimte die de bezoeker dichter dan ooit bij het creatieve proces van de kunstenaar brengt. Handgeschreven notities, vroege tekeningen, foto’s, inspiratiebronnen en tastbare experimenten maken het onzichtbare denkproces zichtbaar. Een unieke kans om over de schouder van Antony Gormley mee te kijken naar de bron van zijn creativiteit. (tekst en foto Chris Rachel  Spatz)